تبلیغات
شیروان و شیروانی ها | شیروان بلاگ | ShirvanBlog - شهرستان شیروان

همه چیز در مورد شهرستان شیروان و مردم دوست داشتنی اش

شهرستان شیروان

نویسنده :بهزاد زیبایی
تاریخ:دوشنبه 20 اردیبهشت 1389-09:44 ق.ظ

شیروان‌در زمان اشکانیان در زمره قلمرو آنان‌قرار داشته و وجود گورهای زرتشتی و آثار تاریخی در نقاط گوناگون ناحیه شیروان، نه تنها بر شناخت رویدادهای تاریخی شیروان در پیش از تاریخ كمك می نماید، بلكه آبادی و اهمیت این شهر را در آن زمان نشان می دهد. مهم‌ترین صنایع دستی مردم شیروان را فرش‌بافی، خرسك، قالیچه، گلیم، جاجیم بافی، نمدمالی، پوستین دوزی، بافتن دست‌كش، جوراب، شال‌گردن، كلاه، پایتابه، چوخه، چوخا، كیسه حمام، خورجین و جوال تشكیل می‌دهد. فرش بافی و قالیچه بافی و خرسك نیز در میان مردم این شهرستان رایج است.قالی های بافته شده بیش‌تر با طرح قالی مشهد و نقش‌های ترنج عرضه می‌شود. كلاه یا عرقچین به گونه نیم‌كره است و نقش‌های مرتب و جالبی با ابریشم روی آن ایجاد می‌شود نقش‌های جودانه، علقیش، دندون موشی و گل جقه ای عرضه می‌شود. گلیم را در شیروان پلای هم می گویند بافت آن به وسیله كارگاه‌های افقی و در روی زمین است به واسطه رونق فرش بافی گلیم بافی رونق یافته است. در شیروان نوازندگان حرفه ای را بخشی می گویند . این نوازندگان محلی معمولا در صدر مجلس می نشینند و به عنوان مقدمه حتما شعری از شاعر معروف ترك زبان(نوایی) می خوانند. اماج كماج و عقیقه دو غذای معروف محلی شهرستان شیروان است.

مکان های دیدنی و تاریخی


مكان های تاریخی و دیدنی شهرستان شیروان عبارت اند از:
آرامگاه بی‌بی حنیفه، آرامگاه تیموری در 6 كیلومتری شیروان، آرامگاه معصوم زاده امام یحیی، امام زاده حمزه در 6 كیلومتری شمال باختری شیروان، امام زاده محمد رضا، برج و باروی تیموری، تپه ارگ در جنوب باختری شهر كنونی شیروان، تپه (قلعه) اسرار، تپه زیارت، تپه ماسوره شیروان، حسنیه حاج آخوند، شهرپیشین، غار پوستین دوز، غار كافر، قزلرقلعه زیدر، قزلرقلعه زوارم، قزلرقلعه اوغار، قزلرقلعه تفتازان، گمرك تپه و گبرخانه.
 

صنایع و معادن

 

صنایع و كارخانه های شیروان، عبارتند از: كارخانه قند هزار تنی، كارخانه اسفنج و الیاف، نیروگاه گازی، كارخانه كشمش پاك كنی، یخ سازی، كارتن سازی، ریسندگی و بافندگی، كارخانه سیمان و آرد. بازرگانی در شیروان به گونه خرید مازاد تولیدات كشاورزان، دام‌داران و باغ‌داران، صدور تولیدات كارخانه های قند، الیاف و كشمش و صدور كشمش به خارج از كشور صورت می گیرد.
 

کشاورزی و دام داری


شیروان از گذشته دور زمین های حاصل‌خیزی داشته و از لحاظ تولید گندم، و جو سرشناس است. كشاورزی در شیروان تا پیش از سال 1337 هـ . ش، ‌بیش تر به گونه سنتی انجام می گرفت، اما با ایجاد كارخانه قند شیروان، ورود ابزار و ماشین آلات كشاورزی و كندن چاه های ژرف و نیمه ژرف، آبیاری به روش باران مصنوعی و استفاده از كود شیمیایی، تحولی بزرگ در كشاروزی این سامان به عمل آمد. دام‌داری و دام‌‌پروری از فعالیت های اقتصادی مردم شیروان است. نواحی دشتی و كوهستانی شیروان، دارای مرتع، دره ها و دامنه های سرسبز و خرم و باغ های بسیار است، كه مكان مناسبی برای تعلیف دام هاست. دام‌داری و دام‌پروری به روش های سنتی كوچ رو، و سنتی بدون كوچ كشاورزان دام‌دار صورت می گیرد. گاوداری نیز به گونه سنتی و صنعتی رواج دارد. از گاوهای نژاد خارجی مانند: هلندی، استرالیایی و اسراییلی، در بخش های شیری و گوشتی استفاده می شود. مرغ‌داری نیز به روش سنتی و صنعتی در این ناحیه انجام می شود.

 

مشخصات جغرافیایی


شهرستان شیروان با پهنه ای حدود 2279 كیلومتر مربع، در شمال استان خراسان، در مسیر راه مشهد – بجنورد قرار دارد. این شهرستان از سوی شمال به جمهوری تركمنستان، از باختر به شهرستان بجنورد، از خاور به شهرستان قوچان و از جنوب به شهرستان اسفراین محدود است. این شهرستان آب و هوایی كوهستانی با زمستان های سرد – خشك و آرام دارد. بیش ترین درجه حرارت این ناحیه از 38+ و كم ترین درجه حرارت نیز، 20- درجه سانتیگراد می باشد. شهر شیروان در مسیر راه آسفالته اصلی مشهد – گرگان، از نظر جغرافیایی در 37 درجه و 23 دقیقه و 30 ثانیه پهنای شمالی و 57 درجه و 54 دقیقه و 30 ثانیه درازای خاوری و بلندی ‌1160 متر از سطح دریا قرار دارد. شیروان از مركزیت ویژه ای برخوردار بوده و دارای راه هایی، به شرح زیر است:
1- راه شیروان – قوچان – مشهد، به درازای 200 كیلومتر
2- راه شیروان – بجنورد، به درازای 60 كیلومتر
3- راه شیروان – درگز، به درازای 180 كیلومتر
 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی


در مورد نام‌گذاری شهر شیروان، داوری هایی وجود دارد. برخی آن را به شیربانانی منسوب می دانند ه در سده های گذشته در جنگل های ناحیه شیروان به شكار و نگاهداری شیر اشتغال داشته اند. از سوی دیگر عده ای شیروان را به نقش شیری وابسته می دانند، كه شكل آن، در دامنه شمالی كوه «اغزقاپوقلی» دیده می شود. كوه های قراول، چنگه و اغزقاپوقلی در نزدیكی و جنوب شهر شیروان قرار دارند و روی هم رفته به شیركوه سرشناس هستند. سنگ تشكیل دهنده شكل شیر، با دیگر سنگ های كوه اغزقاپوقلی از نظر جنس، گونه و رنگ تفاوت دارد و هر بیننده ای، این وجه تمایز شكل شیر را می بیند. با توجه به آثار تاریخی و گورهای زرتشتی ای كه در این ناحیه وجود دارد، کهن بودن شهر تأیید گشته و این وجه تسیه درست تر به نظر می رسد.
شیروان‌در زمان اشکانیان در زمره قلمرو آنان قرار داشته و وجود گورهای زرتشتی و آثار تاریخی در نقاط گوناگون ناحیه شیروان، نه تنها بر شناخت رویدادهای تاریخی شیروان در پیش از تاریخ كمك می نماید، بلكه آبادی و اهمیت این شهر را در آن زمان نشان می دهد. شهرهای خراسان، از جمله شیروان، بین سال های 31 و 32 هـ . ق، در روزگار خلافت عثمان، به دست مسلمانان افتاد. در زمان حكومت طاهریان، صفاریان و سامانیان، شیروان یكی‌از آبادی‌های پر‌جمعیت و آباد بوده است. سلطان محمود غزنوی در بازگشت از هندوستان از مسیر راه مشهد - طرقی - شیروان، یك شبانه روز در روستاهای دهستان گلیان شیروان،‌ اردو زده است؛ به طوری كه این محل را تخت سلطان محمود نیز می نامند. مغولان در 618 هـ . ق، شهرهای خراسان، از جمله شیروان را گشودند و به كشتار و چپاول پرداختند. شیروان در 874 هـ . ق، به دست تیمورلنگ افتاد.
شیروان در زمان صفویه از اعتبار و اهمیت ویژه ای برخوردار شد و در زمان شاه عباس بزرگ، كردان جنگجو به این ناحیه كوچ كردند. شاه عباس صفوی چند بار، از جمله در 1007 هـ . ق، به خراسان كه مورد تاخت و تاز مردمان گوناگون بود و هم چنین به شیروان، مركز حكومت ایلخانی سفر كرده است. نادرشاه افشار در 24 شوال 1148 هـ . ق، به پادشاهی رسید و رضاقلی میرزا، پسرش را فرمانروای خراسان، از جمله شیروان كرد.
در 1210 هـ . ق، آقا محمد خان قاجار هنگام رفتن به مشهد، از شیروان گذشت و امیر گونه خان، حاكم شیروان نسبت به وی اعلام وفاداری كرد. در روزگار محمد شاه قاجار، شیروان یكی از نواحی مهم درگیری های حاكمان محلی، از جمله حاكمان شیروان و بجنورد بود. ناصرالدین شاه قاجار، دوبار در سال های 1284 و 1300 هـ . ق، به خراسان سفر و از شیروان نیز دیدن كرد.

 

شیروان از نظر سایت ویکیپدیا

 

شهرستان شیروان از شهرستان‌های استان خراسان شمالی است.با وسعت ۳۷۸۹ کیلومتر که از شمال به کشور ترکمنستان و از جنوب به شهرستان اسفراین از شرق قوچان و از غرب به بجنورد محدود می‌شود. مرکز آن شهر شیروان است و لوجلی شهری است در شمال این شهرستان. شیروان از شهرهای مرتفع استان خراسان شمالی است که در درهٔ رود مرزی اترک ما بین کوه‌های کپه‌داغ و آلاداغ جای گرفته‌است. شیروان دارای آب و هوای نسبتا سرد در زمستان و گرم و معتدل در تابستان می‌باشد. این شهرستان در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۶۴ هزار نفر جمعیت داشته‌است [۱].

فهرست مندرجات

  • ۱ تقسیمات کشوری
  • ۲ جستارهای وابسته
  • ۳ دانشگاه‌های شیروان
  • ۴ آثار تاریخی
  • ۵ مشاهیر شیروان
  • ۶ مکان‌های زیارتی و تفریحی
  • ۷ ورزشهای پر استعداد شیروان
  • ۸ غذاهای محلی شیروان
  • ۹ پیشینه
  • ۱۰ منابع

تقسیمات کشوری

  • بخش مرکزی شهرستان شیروان
    • دهستان حومه (شیروان)
    • دهستان قلجق
    • دهستان زوارم
    • دهستان زیارت
    • دهستان سیوکانلو
    • دهستان گلیان

شهر: شیروان

  • بخش سرحد
    • دهستان تکمران
    • دهستان جیرستان
    • دهستان قوشخانه

شهر: لوجلی

جستارهای وابسته

  • غار سلیمان
  • جامعه دوستداران شیروان در گوگل گروپ

دانشگاه‌های شیروان

  • مرکز علمی کاربردی شهرستان شیروان
  • دانشگاه آزاد شیروان
  • دانشکده دولتی کشاورزی شیروان
  • دانشکده فنی پرفسور حسابی
  • دانشگاه پیام نور

آثار تاریخی

  • چهارطاقی تیموری
  • تپه ارگ باستانی متعلق به دوران ساسانیان
  • غارهای دستکند هنامه از اولین نمونه‌های خانه‌های انسانهای اولیه

مشاهیر شیروان

  • ارد بزرگ (شرکا){از مشاهیر برجسته معاصر ایران دارای نظریه قاره کهن و نظریه کهکشان بزرگ اندیشه‌است. کتاب آرمان نامه حاوی جملات حکیمانه اوست. او از دوستان نزدیک احمد شاه مسعود وزیر دفاع افغانستان بوده‌است ارد بزرگ در آسیای میانه و بخصوص در بین مقامات و دانشگاهیان افغانستان و تاجیکستان هواداران بسیاری دارد.
  • سعدالدین تفتازانی{شاعر و عارف}
  • شیخ رشیدالدین محمد
  • بابا توکل گلیانی{عارف}
  • قدرت الله شریفی ترکی{قدیمی ترین شاعر معاصر شیروان وپیشکسوت شعر در شیروان.وی شاگردانی چون هیوا مسیح را به جامعه ادبی تحویل داده‌است }
  • هیوا مسیح{شاعر مطرح سبک پست مدرن و نویسنده}
  • منوچهر لطیف{ قهرمان کشتی و قدیمی ترین کارشناس و منتقد کشتی ایران }
  • سعید توکلیان{ پیشکسوت انیمیشن و داور بین المللی در جشنواره‌های خارجی تجلیل شده از طرف سازمان فرهنگ منتخب سال ۸۷ }
  • پرفسور حسین آفریده { رئیس سابق کمیسیون انرژی ایران}
  • پرفسور اسماعیل حسین زاده{استاد دانشگاههای آمریکا}
  • پرفسور حمید شیروانی{رئیس دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در استانیسلاوس}

مکان‌های زیارتی و تفریحی

  • امامزاده حمزه رضا
  • کوهستان پارک شیرکوه
  • ییلاق گلیان
  • آبشار استرخی
  • منطقه حفاظت شده گلول وسرانی
  • زوارم
  • سدهای بارزو و شورک
  • کوه شاهجهان از رشته کوه آلاداغ
  • کوه کپه داغ
  • ییلاق اوغاز
  • غار کافر قلعه
  • غار پوستین دوز
  • کوههای آلخاص (واقع در مرز ترکمنستان)
  • ترناو (چشمه‌ای دائمی با آب بسیار گوارا

ورزشهای پر استعداد شیروان

  • کشتی چوخه{ مسابقات این ورزش در سال ۱۳۴۲ برای اولین بار با حمایت “منوچهر لطیف” در شهر شیروان برگزار شد}
  • کوهنوردی و صخره نوردی{رضا پیل پا عضو تیم ۵ نفره صخره نوردی ایران از شیروان}
  • والیبال{تیم قند شیروان که در سالهای ۸۱و۸۲ در لیگ برتر والیبال کشور حضور داشته و به عنوان بهترین تیم شهرستانی انتخاب شد این تیم به خاطر مشکلات مالی منحل شد}
  • ورزش‌های رزمی
  • کوراش{ایوب حسنی قهرمان کوراش جهان وآسیا}
  • هندبال{هانی زمانی ملی پوش تیم ملی هندبال کشورمان و اولین لژیونر هندبال کشورمان در امارات}
  • کشتی{علی خالق زاده بازیکن تیم کشتی راه آهن مشهد و عضو تیم ملی کشتی آزاد ایران}

غذاهای محلی شیروان

  • قتلمه، چلپه، اگنجه، شیرمال، ساج نونه، فطیر، قاق، چریش لی فطیر، جزلق لی فطیر، کلوچه برنجی، چزمه، قوتاب(قطاب)، یخنه پلو، آبگوشت، سمسمه، دیمه دنی، قیش، کچه(کاچی)، نون قاتق، پی او، درشوگرم، آش رشته، یارمه، مسدوه، فرنی، شیره داغ، تلخان، آش قلیه

 پیشینه

در ایران معمولا شهرهاو آبادی‌های قدیم را به به پهلوانان و شهریاران نسبت می‌دهندمثلا بجنورد را به بیژن وشیروان را به انوشیروان نسبت می‌دهند.نام شیروان منسوب به نقش شیری که شکل و شمایل آن در دامن شمالی شیر کوه مشاهده می‌شود.

همچنین نام شیروان منسوب به شیربانانی بوده که در قرون گذشته در جنگل‌های منطقه شیروان به شکار ونگهداری شیر اشتغال داشته‌اند.

شیروان روزگاری پایتخت قوم پارت بوده‌است. دیاکونوف محقق ونویسنده روسی معتقد است اولین امپراتوری مقتدر پارتها(یوئه چرمی)به نام کوشانیان در شیروان به وجود آمده‌است. ایزدوخاراکسی واسترابون از مورخین و جغرافیدانان یونان محل زندگی و حکومت پارت را در دره رود اترک شیروان ذکر کرده‌اند.

شیروان در زمان اشکانیان در زمره قلمرو آنان قرار داشته و وجود گورهای زرتشتی و آثار تاریخی در نقاط گوناگون ناحیه شیروان، نه تنها بر شناخت رویدادهای تاریخی شیروان در پیش از تاریخ کمک می‌نماید، بلکه آبادی و اهمیت این شهر را در آن زمان نشان می‌دهد. شهرهای خراسان، از جمله شیروان، بین سال‌های ۳۱ و ۳۲ هـ. ق، در روزگار خلافت عثمان، به دست مسلمانان افتاد. در زمان حکومت طاهریان، صفاریان و سامانیان، شیروان یکی‌از آبادی‌های پرجمعیت و آباد بوده‌است. سلطان محمود غزنوی در بازگشت از هندوستان از مسیر راه مشهد - طرقی - شیروان، یک شبانه روز در روستاهای دهستان گلیان شیروان، اردو زده است؛ به طوری که این محل را تخت سلطان محمود نیز می‌نامند. مغولان در ۶۱۸ هـ. ق، شهرهای خراسان، از جمله شیروان را گشودند و به کشتار و چپاول پرداختند. شیروان در ۸۷۴ هـ. ق، به دست تیمورلنگ افتاد. شیروان در زمان صفویه از اعتبار و اهمیت ویژه‌ای برخوردار شد و در زمان شاه عباس بزرگ، کردان جنگجو به این ناحیه کوچ کردند. شاه عباس صفوی چند بار، از جمله در ۱۰۰۷ هـ. ق، به خراسان که مورد تاخت و تاز مردمان گوناگون بود و هم چنین به شیروان، مرکز حکومت ایلخانی سفر کرده‌است. نادرشاه افشار در ۲۴ شوال ۱۱۴۸ هـ. ق، به پادشاهی رسید و رضاقلی میرزا، پسرش را فرمانروای خراسان، از جمله شیروان کرد.

شیروان یکی از شهرهای مهم نادر شاه افشار به حساب آمده‌است. در ۱۲۱۰ هـ. ق، آقا محمد خان قاجار هنگام رفتن به مشهد، از شیروان گذشت و امیر گونه خان، حاکم شیروان نسبت به وی اعلام وفاداری کرد. در روزگار محمد شاه قاجار، شیروان یکی از نواحی مهم درگیری‌های حاکمان محلی، از جمله حاکمان شیروان و بجنورد بود. ناصرالدین شاه قاجار، دوبار در سال‌های ۱۲۸۴ و ۱۳۰۰ هـ. ق، به خراسان سفر و از شیروان نیز دیدن کرد.

زبان بومی قدیمی منطقه شیروانی فارسی با گویش تاتی بوده‌است. این زبان امروزه هنوز در بسیاری از روستاهای پیرامون شیروان به‌ویژه در دهستان گلیان رواج دارد.[۲]

منابع

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  2. سایت تخصصی شهرستان شیروان shirvanblog.mihanblog.com
  3. صفرزاده، حبیب، پژوهشی در گویش تاتی شمال خراسان و کاربرد آن در تصحیح و شرح متون ادب فارسی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد (علمی- پژوهشی)، شماره ۱۵۹- زمستان ۱۳۸۶.


نوع مطلب : آشنایی با شیروان 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot pain
دوشنبه 13 شهریور 1396 05:18 ب.ظ
Simply wish to say your article is as astounding.
The clearness to your post is just great and i can assume
you're knowledgeable on this subject. Well with your permission allow me to grab your RSS feed to stay up to date with imminent post.
Thank you a million and please carry on the rewarding work.
What is the Ilizarov method?
سه شنبه 31 مرداد 1396 08:13 ق.ظ
What's up to every , for the reason that I am in fact eager
of reading this website's post to be updated daily. It contains pleasant material.
Alta
دوشنبه 9 مرداد 1396 08:03 ب.ظ
I am regular visitor, how are you everybody? This paragraph posted at this web site is genuinely pleasant.
anonymous std testing
یکشنبه 4 تیر 1396 11:52 ب.ظ
بسیار چلیپا از خود نوشتن در حالی
که صدایی دلنشین در آغاز آیا نه کار بسیار خوب با من پس از
برخی از زمان. جایی درون جملات
شما در واقع موفق به من مؤمن متاسفانه فقط برای
کوتاه در حالی که. من با این حال مشکل خود را با
فراز در مفروضات و یک خواهد را خوب به کمک پر همه
کسانی شکاف. در صورتی که شما در واقع که می توانید انجام من می قطعا بود تحت تاثیر قرار داد.
Jeanette
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 11:12 ق.ظ
Magnificent beat ! I wish to apprentice at the same
time as you amend your web site, how could i subscribe for a weblog site?
The account aided me a acceptable deal. I had been a little
bit acquainted of this your broadcast offered shiny clear idea
Jayden
جمعه 22 اردیبهشت 1396 12:26 ب.ظ
I think this is among the most vital info for me. And i'm glad reading your article.
But want to remark on few general things,
The site style is ideal, the articles is really great : D.
Good job, cheers
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 04:54 ق.ظ
Hmm it seems like your website ate my first comment (it was super long)
so I guess I'll just sum it up what I wrote and say, I'm thoroughly
enjoying your blog. I as well am an aspiring blog blogger but I'm still new to everything.
Do you have any recommendations for first-time blog writers?
I'd certainly appreciate it.
جمشید رضایی
چهارشنبه 4 اسفند 1395 04:01 ب.ظ
لطف کنید اگه امکان دارد استاد عزیز صایب شاگرد رحیم بهادری را نیز بگذارید
heval
دوشنبه 29 شهریور 1389 07:36 ب.ظ
یک نظر دیگر در مورد وجه تسمیه نام شیروان این است که به هنگام مهاجرت کردها به این منطقه در زمان صفویه، مردم کرد زبان نام شیروان (شهر سابق انان در جمهوری اذربایجان فعلی) را به بر این مکان نهادند.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo